19/2/13

Αρχαίοι Έλληνες, Βάρβαροι και... η περιτομή.


Πολλές από τις γνώσεις που έχουμε σήμερα για τον δημόσιο και τον πολιτικό βίο, τον τρόπο ζωής, τις τελετουργίες, τους μύθους, τις πεποιθήσεις και γενικότερα για όλες τις εκφάνσεις της ζωής των αρχαίων Ελλήνων, τις λαμβάνουμε από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Κυρίως από τα ευρήματα της αρχαίας Ελληνικής ζωγραφικής τέχνης και ειδικότερα της αγγειοπλαστικής, όπου ο πλούτος των εικόνων που κάθε ένα από αυτά τα αγγεία αναπαριστά, μας μεταφέρει σκηνές από την καθημερινότητα και τους μύθους των αρχαίων προγόνων μας. Μελετώντας κανείς ένα Ελληνικό αγγείο, είναι σαν να του αποκαλύπτονται γνώσεις δεκάδων σελίδων ενός βιβλίου...


Και αυτό γιατί οι αρχαίοι Έλληνες δεν αντιμετώπιζαν κανένα αντικείμενο ως ένα απλό εργαλείο που εξυπηρετεί στην καθημερινότητά τους. Αντιθέτως, κάθε αντικείμενο που δημιουργούσαν αποτελούσε και μία ευκαιρία για να καταγράψουν, να διατηρήσουν στην μνήμη και να εξυμνήσουν, πτυχές από την μυθολογία, τα ήθη και τα έθιμα της εποχής τους...

Από αυτές τις απεικονίσεις, φυσικά δεν λείπουν και οι συναντήσεις τους με άλλους πολιτισμούς. Είτε μέσα από τους μύθους, είτε μέσα από την εμπορική κυρίως επαφή με τους λαούς του υπόλοιπου τότε γνωστού κόσμου. Έτσι, τα Ελληνικά αγγεία, μας δίνουν πληροφορίες και για τα ήθη και τα έθιμα και των άλλων πολιτισμών.

Στα αγγεία λοιπόν, αυτό που προδίδει την απεικόνιση ενός βαρβάρου, ήτοι μη Έλληνα, συνήθως ήταν η ενδυμασία. Οι νεαροί άνδρες, αν ήταν Έλληνες, θα παρουσιάζονταν συχνότερα γυμνοί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίφημη πελίκη του Ζωγράφου του Πανός, που παριστάνει τον Ηρακλή στην Αίγυπτο να επιτίθεται εναντίον του βασιλιά Βούσιρι και των ιερέων του βωμού. Εδώ βλέπουμε, ότι οι βάρβαροι όχι μόνον φορούν ένα λεπτό ένδυμα, αλλά το έχουν ανασηκώσει και στην ζώνη προκειμένου η ταυτότητά τους να είναι εμφανής και από το περιτετμημένο μόριό τους!

Αττική ερυθρόμορφη Πελίκη, περ. 470 π.Χ.
Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή Αγγείων